Правільна!

Коска паміж аднароднымі членамі сказа §46

  1. Коскай раздзяляюцца аднародныя члены сказа, якія не звязаны паміж сабой злучнікамі.
    Напрыклад:

    Згінулі сцюжы, марозы, мяцеліцы (Я.Купала).
    Наўкола гуў, гаманіў, мітусіўся салдацкі натоўп (В.Быкаў).
    Молада, хораша, звонка спяваў гарманіст (Я.Брыль).
    Не з’яўляюцца аднароднымі членамі і не аддзяляюцца адзін ад аднаго коскай два дзеясловы ў аднолькавай форме, якія стаяць побач, утвараючы ў сэнсавых адносінах адно цэлае тыпу: Пайду вазьму. Пайсці даведацца. Вазьмі аднясі. Сядзем абмяркуем. Устань паглядзі.

  2. Раздзяляюцца коскамі два або некалькі прыметнікаў-азначэнняў, якія адносяцца да аднаго і таго слова ў сказе і характарызуюць прадмет з аднаго боку, г.зн. называюць падобныя прыкметы аднаго прадмета.
    Напрыклад:

    Мяккія, ласкавыя гукі стройным сугалоссем паліліся па пакоі (Я.Колас).
    Беларусь, твой народ дачакаецца залацістага, яснага дня… (М.Багдановіч).
    Раздзяляюцца коскамі азначэнні, якія абазначаюць адметныя адзнакі розных прадметаў.
    Напрыклад:
    Навучэнцы гімназій маюць магчымасць вывучаць нямецкую, французскую, іспанскую, англійскую літаратуры.
    Не раздзяляюцца коскамі неаднародныя прыметнікі-азначэнні.
    Напрыклад:
    Над далёкімі лясамі звісала тонкая блакітная смуга (Я.Колас).
    Я гляджу на зялёнае рослае жыта, на крутыя мурожныя ў лузе стагі (С.Грахоўскі).
    Плыве над верасам хваёвы душны пах (П.Панчанка).
    Насталі кароткія туманныя асеннія дні (Я.Колас).

  3. Коскай аддзяляюцца аднародныя члены сказа, якія звязваюцца паміж сабой злучнікамі а, але, ды (у значэнні «але»), аднак, хоць, толькі і інш.
    Напрыклад:

    Паўлюк толькі зірнуў, але нічога не сказаў (Я.Колас).
    Сонца толькі што ўзышло, аднак прыгравала ўжо даволі горача (Э.Самуйлёнак).
    Голас яго ўжо быў амаль звычайны, толькі хрыпеў… (І.Шамякін).
    І дзядзька быў рыбак выдатны, хоць больш урыўкавы, прыватны… (Я.Колас).
    Дождж быў моцны, ды кароткі.

  4. Коскай аддзяляюцца аднародныя члены сказа, якія звязваюцца пры дапамозе парных злучнікаў як … так і; не толькі … але (а) і; калі не … то (дык); хоць … але (а); хоць і не … затое (аднак); не то што … але і і інш.
    Напрыклад:

    Пажар заўважылі як з баракаў, так і з пасёлка (П.Пестрак).
    Маці як несла патэльню яечні на стол, так і застыла з ёю на паўдарозе (І.Шамякін).
    Каб не то што сказаць, але і падумаць ніхто кепскага не мог… (І.Мележ).
    Якуб Колас – паэт, і паэт не толькі ў сваіх паэмах, але і ў прозе (Б.Сачанка).

  5. Коскай аддзяляюцца адзін ад аднаго аднародныя члены сказа, якія звязваюцца пры дапамозе паўторных злучнікаў і … і, ды … ды, то … то, ні … ні, не то … не то, ці … ці, ці то … ці то, або (альбо) … або (альбо) і інш.
    Напрыклад:

    Я рад і сонцу, і вясне, і дожджыку (Я.Пушча).
    Пазбіраць іх [людзей] толькі трэба ды на добрую дарогу наставіць, ды даць ім добрага камандзіра (Я.Колас).
    Касцы ідуць то грамадою, то шнурам цягнуць, чарадою, то паасобку, то па пары… (Я.Колас).
    Ні далеч, ні час не заслоняць мне родных бароў (Я.Колас).
    Потым чуваць ці то птушыны шчэбет-перасвіст, ці то веснавое бульканне ручаін (Я.Брыль).

  6. Калі паўторныя злучнікі і … і, ні … ні, то … то звязваюць словы як аднародныя часткі ўстойлівых (фразеалагічных) выразаў, то ў іх перад гэтымі злучнікамі коска не ставіцца.
    Напрыклад:
    і днём і ноччу, і туды і сюды, і смех і грэх, і смех і слёзы, і смех і гора, і скокам і бокам, і так і сяк, і так і гэтак, і тут і там, і вашым і нашым, і такі і гэтакі, і ў хвост і ў грыву;
    ні так ні гэтак, ні бэ ні мэ, ні сёе ні тое, ні з таго ні з сяго, ні ўзад ні ўперад, ні жывы ні мёртвы, ні рыба ні мяса, ні кала ні двара, ні даць ні ўзяць, ні многа ні мала, ні больш ні менш, ні адтуль ні адсюль, ні свет ні зара, ні стаць ні сесці, ні села ні пала, ні слуху ні духу, ні складу ні ладу, ні гневу ні ласкі, ні канца ні краю, ні сват ні брат, ні к сялу ні к гораду, ні ў кола ні ў мяла, ні ў пяць ні ў дзесяць, ні грозьбай ні просьбай, ні спору ні ўмалоту, ні дому ні лому;
    то скокам то бокам, то сюды то туды, то ўзад то ўперад, то тое то сёе, то так то сяк і інш.

  7. Не аддзяляюцца коскай два аднародныя члены сказа, якія звязваюцца паўторнымі злучнікамі, калі яны паводле сэнсу і інтанацыі ўтвараюць адзінства.
    Напрыклад:

    Як хмары закрылі і сонца і зоры, пайшоў [Каліна] партызаніць да бору… (П.Броўка).
    Вітаю цябе я і соллю і хлебам! (Я.Купала).
    І дзень і два яны ў дарозе (Я.Колас).
    Ці вясною ці ўлетку шмат народу на палетку (А.Русак).

  8. Коскай раздзяляюцца ўсе аднародныя члены сказа, калі папярэднія з іх звязаны паміж сабой без злучнікаў, а наступныя – пры дапамозе паўторнага злучніка і.
    Напрыклад:

    Жыццё чулася ў траве, у гаёчку, і лясочку, на палях, і на лугах, і ў зялёненькім лужочку, і ў крынічных берагах (Я.Колас).
    Дзень іграе на жалейцы, на трубе, і на ражку, і на сінім трыснягу (М.Танк).

  9. Калі паўторны злучнік і стаіць пасля першага аднароднага члена, перад злучнікам таксама ставіцца коска.
    Напрыклад:

    У песнях жа родны край, родныя словы жылі, і жывуць, і жыць будуць (Я.Купала).

  10. Коскай аддзяляюцца аднатыпныя пары аднародных членаў сказа, звязаных паміж сабой злучнікам і. (У сярэдзіне пар коска не ставіцца.)
    Напрыклад:

    Паэтам сваёй справы павінен быць кожны: каваль і інжынер, матэматык і гісторык, географ і выкладчык літаратуры (В.Вітка).
    Сосны і вязы, дубы і асіны вакол возера вартай пасталі (Я.Купала).

  11. Калі злучнік і звязвае больш як дзве пары аднародных членаў сказа, то перад ім ставіцца коска. (У сярэдзіне пар, звязаных паміж сабой злучнікам і, коска не ставіцца.)
    Напрыклад:

    Лясы ў нашай краіне можна сустрэць вялікія і малыя, і густыя і рэдкія, і хвойныя і змешаныя.

  12. Калі злучнік і звязвае неаднатыпныя пары аднародных членаў сказа, паміж імі коска не ставіцца.
    Напрыклад:

    Удзень і ўночы над палямі і лясамі чуліся выбухі снарадаў і аўтаматная страляніна (І.Мележ).

Запосціць
Адправіць